Comunicazione internazionale e libero pensiero: Esperanto tra pianificazione linguistica e religiosa / Internacia komunikado kaj libera penso: Esperanto inter lingvistika kaj religia planado (InKoj. Philosophy & Artificial Languages, New series, 2010)
ABSTRACT Il programma zamenhofiano di lingua internazionale si presentamolto più articolato e complesso di quanto superficialmente si potrebbecredere: l’idea di uno strumento privilegiato di comunicazione per l’umanitàsarebbe dovuto essere, agli occhi del suo inventore, solo il primo passo di unariflessione ben più ambiziosa. L’Esperanto sarebbe stato solo un viatico peril contributo alla creazione, nel mondo di una cultura comune, di un sentirecomune, di una comunione d’intenti, affermando che un motivo etico era allabase del movimento delle origini: come una lingua-ponte, pur nella tuteladelle native, avrebbe contribuito al miglioramento della comunicazione nelmondo, così una religione ponte, nei medesimi termini dell’Esperanto, avrebbeaiutato il progresso dell’Umanità. In parte dissimulati, agli stessi Esperantisti,origini e ideali dell’Esperanto, questo tentativo di globalizzazione antelitteram mostra una supposta matrice di libero pensiero. RESUMO La zamenhofa programo de lingvo internacia prezenti ĝas multe pli detalite kaj komplekse ol unuavide oni povus kredi: la ideo de ĉefa komunikilo por la homaro devintus, laŭ la vidpunkto de sia inventinto, nur la unua paŝo por multe pli ambicia pripensado. Esperanto devintus ilo por kontribuado al la kreado, en mondo kun komuna kulturo, de komuna sento, de komuna emo, asertante, ke etika kialo troviĝas baze de la pionira movado: kiel pontolingvo, en protektado de etnaj lingvoj, povus kontribui al plibonigi mondokomunikadon, tiel pontoreligio, samcele de Esperanto, povintus helpi la progreson de la Homaro. Parte kaŝitaj la originojn kaj idealojn de Esperanto al la esperantistoj mem, ĉi klopodo de antaŭtempa tutmondiĝo montras supozeblan matricon de liberkreda pensmaniero.